قطب آموزش عالی و توسعه دانشگاه شهید بهشتی روز سه شنبه ۱۲ تیرماه ۱۴۰۳، میزبان سومین نشست از سلسله نشستهای پداگوژی دانشگاهی در دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی بود. این نشست با عنوان«کلاس درس را چگونه تعریف کنیم؟» با حضور دکتر محمد یمنی استاد گروه علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد و به بررسی جایگاه تربیتی کلاس درس و نقش آن در بهبود فضای آموزشی و تربیتی اختصاص یافت و فضایی برای تبادل نظر در مورد چالشها و فرصتهای موجود در این زمینه فراهم آورد. شایان ذکر است که اعضای هیأت علمی حاضر در این نشست از دانشکدهها و گروههای آموزشی و پژوهشی مختلف دانشگاه، شامل دانشکده علوم شیمی و نفت (گروه شیمیفیزیک)، دانشکده مدیریت و حسابداری (گروه مدیریت بازرگانی)، دانشکده ادبیات و علوم انسانی (گروه زبان روسی و زبانشناسی)، دانشکده علوم زمین (مرکز مطالعات سنجش از دور)، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی (گروه علوم زیستی و ورزش) و دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی (گروه علوم تربیتی) بودند.
یکی از مباحث اصلی این نشست، توجه به ابعاد تربیتی کلاس درس بود. در ابتدای این نشست، دکتر یمنی اشاره کردند که کلاس درس تنها محلی برای انتقال مطالب علمی نیست بلکه میتواند مسیری تعیینکننده برای زندگی دانشجویان باشد. ایشان بر این باورند که باید تعادلی میان هدفهای بزرگتر کلاس، مانند تأثیرگذاری بر زندگی خانوادگی دانشجو، و محتوای آموزشی درس برقرار شود. همچنین، این سؤال را مطرح نمودند که چگونه میتوان این تعادل را ایجاد کرد و در عین حال به چالشهایی که در این زمینه وجود دارد توجه داشت. در ادامه، دکتر یمنی بحث مرز رفاقت استاد و دانشجو را مطرح کردند و پیشنهاد دادند که در جلسه حاضر این موضوع بررسی شود.
در ادامهی نشست برخی از اساتید پیرامون چالشهای کلاسی خود به بحث و تبادل نظر پرداختند. یکی از اساتید به چالشهای تدریس زبان روسی پرداختند. ایشان بیان کردند که در زبان روسی به دلیل ساختار گرامری پیچیده، دانشجویان با مشکلات زیادی مواجه هستند و فرصتهای آموزشی خارج از کلاس بهویژه در آموزشگاهها یا گردهماییهای زبانآموزان وجود ندارد. همچنین، بسیاری از دانشجویان در ترمهای ابتدایی به دلیل دشواری زبان انگیزه خود را از دست میدهند و برخی دیگر این رشته را بهطور ناخواسته انتخاب کردهاند. ایشان ضمن بیان این چالشها از جمله فقدان فضای آموزشی جذاب، نبود مقاطع تحصیلات تکمیلی، و عدم تطابق بازار کار پرسشی مطرح کردند که چگونه میتوانند دانشجویان را برای ادامه مسیر تشویق کنند و همزمان کیفیت آموزشی را حفظ نمایند. ایشان همچنین تأکید کردند که باید تعادلی میان سختگیری و تساهل در تدریس برقرار شود تا هم از بیانگیزه شدن دانشجویان جلوگیری شود و هم در بلندمدت مشکلاتی مانند مشروطی برای آنها ایجاد نشود.
یکی دیگر از اساتید، کلاس را فرصتی برای یادگیری علمی و توسعه مهارتهای فردی و جمعی دانستند و بر اهمیت بازخورد مستمر از دانشجویان و اشتراک تجربیات خود به عنوان استاد برای بهبود فرآیند تدریس تأکید کردند. ایشان پیرامون اصول یادگیری همیارانه شامل وابستگی متقابل، مسئولیتپذیری فردی و جمعی، جو همافزاینده، مهارتهای درونفردی و بینفردی، و پردازش گروهی توضیح دادند. استادی دیگر صداقت، عدالت و احترام متقابل در رابطه استاد و شاگرد را ضروری دانستند، زیرا بدون صداقت، فرآیند یادگیری با مشکل مواجه میشود. ایشان همچنین اشاره داشتند که جو همکاران و محیط دانشکده تأثیر زیادی بر روحیه دانشجویان دارد و تضادهای درونی بین اساتید میتواند مسیر آموزشی را منحرف کند. علاوه براین، بر لزوم تغییر روشهای تدریس بر اساس نیازهای دانشجویان و اهمیت شفافسازی اهداف آموزشی تأکید کردند.
یکی دیگر از اساتید بر اهمیت انگیزهدهی و مشارکت فعال دانشجویان تأکید کردند. ایشان بر اهمیت تعامل فردی با دانشجویان و توجه به عزت نفس آنها اشاره نمودند و بر این باورند که فعالیتهای گروهی میتواند به بالا بردن این عزت نفس کمک کند. ایشان مرزهای حرفهای را در رابطه با دانشجویان ضروری دانستند و بر اهمیت هدفگذاری و برنامهریزی دقیق در مسیر رشد تحصیلی و شغلی دانشجویان نیز تأکید داشتند. یکی دیگر از اساتید پیرامون چالشهای تعامل با نسل جدید دانشجویان، نوآوری در تدریس و تغییرات ساختاری، فرصتهای یادگیری غیررسمی و ایجاد تعاملی پویا و غیرقابل پیشبینی در تدریس به گفتگو پرداختند و بر این باور بودند که تدریس باید پویا و خلاق باشد و به نیازهای نسل جدید توجه کند تا به یادگیری واقعی و مفهومی منجر شود. استادی دیگر بر اهمیت ارتباط دوسویه و چندطرفه میان معلم و دانشجو تاکید داشتند، بطوریکه معلم باید علاوه بر گوینده بودن، شنونده خوبی نیز باشد و نیازهای روانی، اجتماعی و فکری دانشجویان را درک کند. این درک به معلم کمک میکند تا روشهای تدریس خود را با وضعیت آنها تطبیق دهد. ایشان آموزش را نه تنها بهعنوان انتقال دانش، بلکه بهعنوان فرآیندی برای پرورش فردی و رشد اخلاقی دانشجوبان در نظر گرفتند. همچنین، مدل آموزشی سقراطی را بهعنوان یک روش موثر یادگیری معرفی کردند که در آن یادگیری بهطور متقابل و پویا از معلم به دانشجو و بالعکس منتقل میشود.
در مجموع، این نشست با ارائه پیشنهادات متنوع، بر نقش محوری کلاسهای درس در تقویت جنبههای تربیتی و تعاملات سازنده در محیط دانشگاهی تأکید داشت و فرصتهای عملی برای ارتقای کیفیت آموزش را مورد بررسی قرار داد.
در پایان نشست دکتر یمنی بر اهمیت شخصیت معلم، علاقه و محبت در تدریس، و ایجاد فضای حمایتی در کلاس تاکید کردند. ایشان به این نکته اشاره کردند که معلم باید شخصیتی قوی داشته باشد تا نه تنها درس علمی، بلکه درس زندگی و رشد شخصیت آکادمیک را به دانشجویان ارائه دهد. علاقه و محبت معلم به دانشجو میتواند اعتماد و انگیزه را تقویت کند. دکتر یمنی همچنین به تنوع فرهنگی و اجتماعی دانشجویان در کلاس اشاره نمودند و بر اهمیت انعطافپذیری معلم در مدیریت این تنوع تاکید داشتند. علاوه براین، به اقتدار معلم و موانع آن اشاره کرده و بیان کردند که معلم باید از اشتباهات خود آگاه باشد تا رابطهای متعادلتر و انسانیتر با دانشجو برقرار کند.
با ما در ارتباط باشید
کانال قطب در تلگرام https://t.me/cehed_sbu
وب سایت قطب http://cehed.sbu.ac.ir
صفحه رسمی قطب در اینستاگرام https://instagram.com/cehed.sbu
پیشنهاد، انتقاد، همکاری
Cehed@sbu.ac.ir
